Verzet

Verhalen en herinneringen van verzetsstrijders

Breekbare helden (Carla Rus)

“We waren gewone mensen, gewone bange jongens en meisjes die vonden dat ze “iets moesten doen” Zo karakteriseerde Jaap Rus, overleden in 2019, de mensen met wie hij in Goes in het verzet zat. Zijn dochter Carla raakte vanwege haar vaders oorlogsverleden geboeid door het Zeeuwse verzet, dook in de arcieven, interviewde nabestaanden van verzetsmensen en schreef dit boek.

Zo is er voor het eerst een overzicht ontstaan van wat er in heel Zeeland tegen de Duitse bezetter werd ondernomen, ook al ligt de nadruk op Goes en de Bevelanden.

Mede doordat de auteur haar vader als primaire bron had, is Breekbare helden niet alleen een feitelijk historisch relaas geworden, maar juist een verhaal over mensen van vlees en bloed, die ‘gewoon’ accountant, winkelier of boer waren. Al vertellend staat Carla Rus stil bij de psychische gevolgen van verzet plegen en geweld ondergaan, ook bij de nabestaanden van omgekomen verzetsstrijders.

De namen van verzetsmensen klinken ons hoogstens nog vaag bekend in de oren, bijvoorbeeld als er een straatnaam naar ze is genoemd. Mensen als Marien de Groot, Piet en Daan Kloosterman, Kees de Graaff, Wouter Damen en Piet Quant komen hier tot leven. Om ze nooit te vergeten.

Carlan Rus (1953) bracht als tweede dochter van verzetsman Jaap Rus haar jeugd grotendeels in Zeeland door. Ze is psychiater-psychotherapeut, gespecialiseerd in oorlogstrauma’s en andere trauma’s als gevolg van geweld.

Klik op het plaatje voor een vergroting.  Klik hier voor een artikel over dit boek op deze site.

Willem Poppe

Ook de Vlissingers hebben zich verzet tegen de Duitse bezetters. Daarover heeft een van de verzetsstrijders, W. Poppe, zijn indrukken, herinneringen en belevenissen beschreven. Hij heeft dit verslag opgedragen aan burgemeester mr. Benjamin Kolff in juli 1967. Dat is een hele tijd na de oorlog en het is bekend dat we ons feiten niet altijd even correct herinneren. Een medestrijder, zijn latere schoonzoon J.P. van Alten, heeft daarom een commentaar op dit verslag geschreven, ook jaren na dato, maar die had reeds eerder een en ander op schrift vastgelegd.

Commentaar Van Alten

Willem Poppe werd na de oorlog wethouder in Vlissingen tot 1966. Hij was melkhandelaar. Het verslag getuigt er overigens van dat iemand met weinig opleiding in die tijd wel degelijk aardig kon schrijven. Hier en daar een merkwaardige spelfout bij vreemde woorden, maar alle werkwoorden keurig qua d’tjes en t’tjes. En af en toe een typefout, want het verhaal is keurig getypt. Het is verre van volledig voor het verzet in Vlissingen: het bedoelt alleen de eigen ervaringen weer te geven.

Hij beschrijft het ontstaan van het verzet in Vlissingen: geboren uit nood om vluchtelingen, verzetsmensen en mannen die niet (verplicht) in Duitsland wilden werken van de nodige levensbehoeften te voorzien. Deze mensen ‘doken onder’: verdwenen uit het openbare leven. Maar die moesten geholpen worden aan bonkaarten en onderduikadressen. Men kon alleen levensmiddelen kopen onder overlegging van bonnen, verschaft door de afdeling bevolking van de gemeente. Dus moesten er bonkaarten worden vervalst en ‘Ausweisen’: een soort pas, met toestemming om te reizen. Met name de verzetsmensen moesten dat af en toe voor de landelijke contacten en de verspreiding van illegale krantjes. De kosten kon men in Vlissingen de hele oorlog door zelf bestrijden door ‘crowdfunding’: via vertrouwensmensen bij de Politie, PTT, de PZEM, de Gasfabriek, KM De Schelde, Waterleiding, Stadhuis kwam er geld binnen. Vraag niet hoe dat kon. Ook die vertrouwenspersonen mag men waarderen om hún ‘verzet’ (bladzijde 18).

Lees meer

Jaap Rus: “Opdat wij niet vergeten”

Vanuit een felle en fundamentele afwijzing van de ‘geest van het nationaalsocialisme’ en vanuit ‘jeugdig elan’ koos Jaap Rus voor het verzet. Toen hij opgeroepen werd voor Organisation Todt, gaf hij zijn ogen en oren goed de kost en rapporteerde aan zijn verzetsgroep. : Ik kwam verdorie midden in de Atlantikwall terecht, waar geen mens mocht komen”

Rus is alle jaren na de oorlog actief gebleven met het herdenken van de bezetting en de strijd in Zeeland. “Dit mag nooit meer gebeuren”

Klik hier voor volledig interview met Jaap Rus

(U kunt dit document vergroten door rechtsonder op de  +  te klikken).